Thứ Ba, ngày 25 tháng 1 năm 2022

Vĩnh Lộc – Một thời hoa lửa

Bà Ba Khởi – Nguyễn Thị Khởi (giữa) tại Khu di tích Lịch sử dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc Mậu Thân 1968.

(Thanhuytphcm.vn) - Qua Ngã tư Gò Mây bên kia đã là địa bàn Bình Chánh. Đi dọc theo con đường Nguyễn Thị Tú khoảng 6 đến 7 cây số gần tới chợ Vĩnh Lộc rẽ phải là đường Dân công Hỏa tuyến. Trước năm 2000 đường này còn có tên là đường Nữ Dân công. Dù thay đổi tên gọi nhưng trong ký ức của người dân xã Vĩnh Lộc, huyện Bình Chánh mãi mãi còn in đậm về những năm tháng hào hùng trong những ngày kháng chiến, mà dấu ấn không thể nào quên chính là sự hy sinh của 32 nam, nữ dân công huyện Bình Chánh vào những ngày cuối cùng của đợt 2 trong Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân năm 1968. Đó là đêm 15/6/1968 (tức ngày 20/5 âm lịch) cách đây gần nửa thế kỷ…

Không thể nào quên…

Theo chân anh Võ Văn Hùng, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã Vĩnh Lộc A, chúng tôi đến thăm Khu di tích Lịch sử dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc Mậu Thân 1968. Ông Nguyễn Thành Tân, 57 tuổi, bộ đội xuất ngũ, nhà ở ấp 5 trong xã, người được xã giao “giữ đền” từ cuối năm 2006 đến nay cho biết: Những dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc Mậu Thân 1968, ở xã Vĩnh lộc A hiện giờ chỉ còn lại bà Phan Thị Ôi, Nguyễn Thị Khởi, Phạm Thị Lấy, Lê Thị Nhã, Lê Thị Tý, các anh Phạm Văn Rượu, Trần Văn Lé, còn lại tứ tán khắp nơi…

Chúng tôi gặp được bà Phan Thị Ôi, mà mọi người ở đây thường quen gọi là cô Bảy Ôi, năm nay 67 tuổi, ngụ ấp 3 cùng xã trong Ban Quản lý khu di tích. Cô Bảy bảo: Ngày ấy cả vùng này đồng không mông quạnh. Cánh đồng có khu di tích hiện nay trước đây toàn là dứa dại, cỏ mọc um tùm. Xã Vĩnh Lộc thường xuyên bị địch truy càn nhằm giữ cho vùng đệm ở hướng Tây Nam Sài Gòn thành lá chắn an toàn cho đầu não của chúng ở nội đô.

Thực hiện chủ trương của cấp trên, đầu năm 1968, Đoàn Dân công hỏa tuyến được thành lập. Lực lượng từ 50 đến 60 người chủ yếu là các chị, em nữ của các ấp Tân Hòa 1, Tân Hòa 2, xã Vĩnh Lộc với nhiệm vụ phục vụ chiến đấu mỗi khi có chiến dịch cũng như có các trận đánh của bộ đội Tiểu đoàn 6 Bình Tân, bộ đội Sư đoàn 9 ở các khu vực giáp ranh. Dưới sự lãnh đạo của cấp ủy xã Vĩnh Lộc mà trực tiếp là đồng chí Phạm Văn Be (tức Tư Be) và đồng chí Phạm Văn Năm, Đoàn Dân công xã Vĩnh Lộc qua hơn nửa năm trời đã vượt qua cả trăm cây số đi, về với vô vàn khó khăn, gian khổ, nhưng đều hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đưa thương binh từ vùng ven về dưới miệt Bình Thủy, Đức Hòa, Long An và tải đạn, chuyển lương thực ngược về vùng ven phục vụ cho chiến trường Tây Nam.

Riêng bà Nguyễn Thị Khởi -  còn gọi là bà Ba Khởi hiện ngụ ở ấp 4 cũng là nhân chứng quan trọng khi được thông báo có khách đến thăm Khu di tích… Tiếp theo câu chuyện xảy ra cách đây mấy mươi năm nhưng trong lời kể của bà cứ như mới ngày nào… Bà Ba Khởi xúc động kể: Ngày ấy tôi mới 23 - 24 tuổi. Khoảng gần 11 giờ đêm 15/6/1968, (nhằm ngày 20/5 âm lịch), Đoàn Dân công của huyện gồm 55 người trên đường đưa thương binh về cứ, khi chúng tôi vừa tới đầu bưng Láng Sấu thì nghe có tiếng động cơ máy bay. Một lát sau đã thấy hai trực thăng địch lao tới. Linh tính cho hay có chuyện chẳng lành, nên mọi người làm ám hiệu cho nhau dừng lại ẩn nấp để nó bay qua rồi đi tiếp. Nhưng rồi thật bất ngờ nó vòng lại và hạ dần độ cao, pha đèn sáng rực lộ ra cả mấy mươi con người đang lỏm bỏm dưới bưng, dưới ruộng. Từ trên cao những khẩu trọng liên cứ thế bắn xối xả như vãi trấu vào đội hình. Không còn cách nào khác mọi người đồng loạt hô hét, mạnh ai nấy chạy, nhiều người bị máy bay đuổi theo bắn, thi thể nằm rải rác khắp nơi. 

Đường cùng, bà Ba Khởi nhanh chân lẫn ngay vào trong một đìa nước xung quanh có mấy cây dứa dại. Hết ngụp xuống rồi lại ngoi lên dầm mình dưới vũng nước ngầu đục loang lỗ máu đồng đội. Lợi dụng thời khắc giữa hai lần quét pha đèn của trực thăng địch, bà Ba Khởi đội khóm dứa dại rồi vượt lên bờ, nằm nghỉ lấy sức để bò về đến ấp Tân Hòa…

Đồng đội và nhiều đại biểu viếng các liệt sĩ tại Khu di tích Lịch sử Dân công Hỏa tuyến Vĩnh Lộc Mậu Thân 1968. Đồng đội và nhiều đại biểu viếng các liệt sĩ tại Khu di tích Lịch sử Dân công Hỏa tuyến Vĩnh Lộc Mậu Thân 1968.

Những người con Vĩnh Lộc anh hùng

Nhớ lại câu chuyện xảy ra đã gần 50 năm, bà Phạm Thị Lấy, hiện nhà ở ấp 5, nghẹn ngào: Trong đoàn chị em chúng tôi ai nấy thương nhau lắm, bất kể mưa gió, đêm hôm có việc là xung phong ngay. Đường từ Đức Hòa về đây ruộng đồng lầy lội, lại phải đi đêm, sống chết luôn trực chờ trước mặt, nhưng không ai ngờ lại xảy ra cái đêm tang thương ấy làm cho 25 nữ và 7 nam dân công hy sinh tại chỗ. Trong đêm đó, thi thể anh, chị em nằm la liệt trên mặt ruộng, bờ kinh, đến sáng bà con các ấp phải dùng đến cả xe bò, xe trâu ra đưa thi thể mọi người về. Tội nghiệp Phan Thị Để bị máy bay rượt theo bắn chết nằm khuất trong bờ cỏ dại, thân bê bết bùn, mãi đến trưa ngày hôm sau mới tìm được. 

Trong số 23 người may mắn thoát chết đêm hôm đó, hiện nay chỉ còn lại 19 người, hầu hết đều mang thương tật, có người sau đêm tang tóc kinh hoàng ấy tâm trí bấn loạn. Sau trận thảm sát đó, ba ngày sau đợt 2 Chiến dịch Mậu Thân 1968 kết thúc. Và từ đây, Đoàn cũng tự giải thể, không hoạt động nữa. Gần nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng ký ức của đêm tang thương ấy như vẫn còn nguyên vẹn trong tâm khảm của những người còn sống hôm nay. Trong 32 nam, nữ dân công hy sinh ngày ấy hầu hết còn rất trẻ, nhiều người mới 14, 15 như liệt sĩ Trần Thị Sáu, Phan Thị Tài, Trương Văn Mẫn, Nguyễn Thị Bưa,…

Cách đây 11 năm, đúng vào giỗ các liệt sĩ tại bưng Láng Sấu này, huyện Bình Chánh đã khánh thành Khu di tích Lịch sử dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc Mậu Thân 1968. Qua cổng khuôn viên là tấm bia đá granit màu đỏ khổ lớn, theo đó là tượng đồng cao ba mét khắc họa những nam, nữ dân công hành quân làm nhiệm vụ. Trong cùng là nhà tưởng niệm, nơi lưu danh tên tuổi, liệt sĩ. Ngoài ra, xung quanh còn có hồ nhân tạo, bồn hoa, cây cảnh, hội trường, sân gạch rộng rải thuận lợi cho sinh hoạt vui chơi của thanh, thiếu niên, học sinh ngày hè, dịp lễ, hội. Cùng với Khu Di tích Láng Le – Bàu Cò ở xã Tân Nhựt, có thể nói đây là khu di tích đẹp và khang trang trong hệ thống các khu di tích lịch sử, văn hóa của huyện Bình Chánh hiện nay với mỗi năm có hàng chục ngàn khách đến thăm, viếng.

Nỗi đau theo năm tháng rồi sẽ dần vơi, nhưng bưng Láng Sấu của cái đêm trắng định mệnh ấy đã trở thành mảnh đất thiêng. Tên, tuổi, hương hồn các chị, các anh vẫn trẻ trung, thơm ngát như những bông hoa đồng nội quê nhà.

Hôm nay, dọc theo đường Dân công Hỏa tuyến nối với Khu di tích, hai bên ven đường cây cối xanh tươi, nhà cửa mọc lên san sát. Về lại bưng Láng Sấu, nhiều người không khỏi bâng khuâng, trào dâng nghẹn ngào trong thương nhớ và cũng rất đổi tự hào về những người con của quê hương Vĩnh Lộc anh hùng.

Với công lao đóng góp to lớn cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, ngày 17/4/2010, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã trao tặng Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân cho tập thể Đoàn Dân công Hỏa tuyến huyện Bình Chánh. 
Bài và ảnh: Hữu Mạo

Ý kiến bạn đọc

refresh
 

Tổng lượt bình luận

Tin khác

Thông báo