Phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 7 khóa XII ngày 7/5/2018, ở phần nói về công tác cán bộ, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nêu: Tình trạng chạy chức, chạy quyền, chạy tuổi, chạy quy hoạch, chạy luân chuyển, chạy bằng cấp, chạy tội... chậm được ngăn chặn và đẩy lùi”. Thực ra vấn đề “chạy” này đã được nêu tại Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII: “Tình trạng chạy chức, chạy quyền, chạy tuổi, chạy bằng cấp... chưa được ngăn chặn, đẩy lùi”. Hay ở biểu hiện thứ 4 trong phần: Biểu hiện về suy thoái đạo đức, lối sống Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII “về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ” đã chỉ rõ: Mắc bệnh "thành tích", háo danh, phô trương, che giấu khuyết điểm, thổi phồng thành tích, "đánh bóng" tên tuổi; thích được đề cao, ca ngợi; "chạy thành tích", "chạy khen thưởng", "chạy danh hiệu"; còn biểu hiện thứ 8 là: “Thao túng trong công tác cán bộ; chạy chức, chạy quyền, chạy chỗ, chạy luân chuyển, chạy bằng cấp, chạy tội... Sử dụng quyền lực được giao để phục vụ lợi ích cá nhân hoặc để người thân, người quen lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để trục lợi...”. Trước đó, từ Đại hội X, Đảng ta cũng đã nhìn nhận: “Tình trạng chạy chức, chạy quyền, chạy tội, chạy bằng cấp, huân chương chưa được khắc phục…”.

Như vậy, vấn đề “chạy” đã được Đảng ta đưa vào các văn kiện từ khá lâu, đã đề ra những cách khắc phục nhưng đến nay, dường như mức độ có phần trầm trọng và phức tạp hơn, dẫn đến việc Bộ Chính trị phải ban hành một quy định mới. Hiện tượng “chạy” ở mức độ phổ biến hơn là “chạy biên chế”, “chạy việc làm”…, cũng là liên quan trực tiếp đến công tác cán bộ. Người bỏ tiền ra chạy để có chỗ làm, có được biên chế, có được một vị trí nào đó hẳn phải nghĩ đến việc “thu hồi vốn” và trong một số trường hợp, không loại trừ tìm cách tiêu cực, lợi dụng vị trí của mình để trục lợi, nhằm nhanh chóng “lấy lại vốn”. Ở các hoạt động khác như thi đua – khen thưởng, xét xử, thực hiện chế độ chính sách..., nếu có bất kỳ hiện tượng “chạy” nào thì cũng để lại những hệ lụy khó lường.

Chống “chạy” ở tất cả các hình thức và trên tất cả các lĩnh vực là một cuộc chiến cam go, phức tạp, đòi hỏi phải có nhiều giải pháp đồng bộ. Trước hết, các quy trình xử lý phải thực sự chặt chẽ, công khai, minh bạch và được sự giám sát rộng rãi của cộng đồng xã hội. Chẳng hạn, trong quy trình tuyển dụng, đề bạt, các tiêu chuẩn phải được chi tiết hóa, cụ thể hóa, công khai hóa từ thông tin của các ứng viên cho đến cách thức tổ chức thi tuyển (hoặc xét tuyển) trong tổ chức và bằng các phương tiện phù hợp, không có bất kỳ ngoại lệ nào; trong quá trình đó, cần có các cơ chế giám sát và xử lý khiếu nại, tố cáo chặt chẽ, kịp thời để có thể phát hiện và xử lý ngay các trường hợp tiêu cực. Quy trình tốt sẽ hạn chế những “méo mó”, vụ lợi của các cá nhân thừa hành; tuy nhiên, ở những khâu quan trọng, luôn cần những cán bộ trong sạch, có tâm huyết, có trách nhiệm và những người này cần được tuyển chọn kỹ lưỡng, có chế độ đãi ngộ xứng đáng để họ yên tâm làm việc. Trong đó, các cán bộ làm công tác tổ chức, người phụ trách việc tuyển dụng, cán bộ xét xử, cán bộ thanh tra, kiểm tra… là những đối tượng cần được quan tâm đúng mức, từ việc tuyển chọn, đào tạo, bố trí công việc, lương bổng, bổ nhiệm… Sau cùng, cần có cơ chế xử lý nghiêm minh các trường hợp sai phạm, bất kể người đó là ai, vừa trừng phạt kẻ vi phạm vừa răn đe các cá nhân khác. Các trường hợp tuyển dụng, bổ nhiệm, luân chuyển, đề bạt cán bộ sai trái, nhất là khi cố ý, có động cơ không trong sáng, đều phải được xử lý nghiêm minh, kịp thời, tuyệt đối không được “giơ cao đánh khẽ” hoặc chỉ “rút kinh nghiệm”.

Trong vấn đề “chạy”, cần chú ý nhiều hơn đến người “nhận chạy” (tức là yếu tố “chạy ai”), bởi đây là những người có chức vụ, quyền hạn, có thể ban phát lợi ích hoặc quyết định những điều quan trọng của người khác. Do đó, phải có những biện pháp để họ không thể “nhận chạy”, không dám “nhận chạy” thì hiện tượng “ai chạy” sẽ giảm hẳn, bởi khi đó những người này không thể chạy, không muốn chạy và không cần chạy nữa. Trong đó, trách nhiệm của người đứng đầu là rất quan trọng, bởi bản thân họ vừa phải tu dưỡng, giữ mình vừa phải quản lý cho được cấp dưới để hiện tượng “chạy” không thể diễn ra.

Thực hiện Quy định số 205-QĐ/TW của Bộ Chính trị, mới đây, Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM yêu cầu Ban thường vụ cấp ủy quận, huyện và cấp trên cơ sở điều động, chuyển đổi vị trí công tác đối với những người được phân công làm công tác nhân sự hoặc theo dõi công tác cán bộ đã đảm nhiệm công việc 5 năm liên tiếp trở lên tại địa phương, cơ quan, đơn vị theo phân cấp quản lý cán bộ. Đồng thời, không thực hiện việc phân công thường trực cấp ủy kiêm trưởng ban tổ chức cấp ủy nhằm đảm bảo kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ; phòng ngừa, ngăn chặn hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn, lạm quyền, lộng quyền... Đây có thể coi là giải pháp quan trọng để góp phần hạn chế nạn chạy chức, chạy quyền ở Đảng bộ Thành phố. Còn các “chạy” khác, cũng cần tiếp tục có các quy định quyết liệt hơn, hiệu quả hơn!