Theo Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh, Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài hiện hành chưa quy định các tiêu chuẩn bổ nhiệm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền, phục vụ việc xem xét bổ nhiệm, qua đó lựa chọn các cán bộ có năng lực, đóng góp hiệu quả cho công tác đối ngoại.

Bên cạnh đó, Bộ Ngoại giao đã kiến nghị và được các cơ quan của Đảng, Quốc hội, Chính phủ chấp thuận bổ nhiệm một số trường hợp có yêu cầu công tác đối ngoại, cán bộ có năng lực xuất sắc, kinh nghiệm và uy tín trong đối ngoại song đã quá độ tuổi bổ nhiệm. Những Đại sứ này đã đóng góp đáng kể vào việc làm sâu sắc hơn quan hệ giữa Việt Nam và nước sở tại, củng cố tổ chức, bộ máy và phát huy vai trò của cơ quan đại diện. Nhằm tranh thủ các cán bộ có năng lực tốt, kinh nghiệm, cần có quy định để chính thức hóa thực tiễn này.

Cũng theo Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh, thời gian qua, các chế độ dành cho thành viên cơ quan đại diện và thành viên gia đình tuy đã được cải thiện so với trước nhưng chủ yếu chỉ bảo đảm sinh hoạt tối thiểu. Để tạo điều kiện cho cán bộ yên tâm công tác, cần bổ sung một số chế độ đối với thành viên cơ quan đại diện và thành viên gia đình trên cơ sở cân đối ngân sách. Do vậy, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật cơ quan đại diện là cần thiết. 

Theo các đại biểu, người nước ngoài nhìn vào Đại sứ là thấy hình ảnh của người Việt Nam. Cơ quan đại diện thực hiện nhiều nhiệm vụ, từ bảo vệ quyền lợi cho công dân tại nước sở tại, giải quyết các vấn đề về thương mại, lao động của Việt Nam ở nước ngoài, điều này phụ thuộc nhiều vào vai trò cá nhân của các cán bộ đang công tác ở nơi đó. Vì vậy, kinh nghiệm hoạt động đối ngoại và sự hiểu biết về phong cách làm việc, nền văn hóa của đất nước sở tại là rất quan trọng.

Đại biểu Sùng Thìn Cò (Hà Giang) cho rằng trách nhiệm của Đại sứ là rất lớn, đó là những người đại diện cho quốc gia, dân tộc, chế độ ta ở nước ngoài, do đó, phải là người thể hiện lòng trung thành với Tổ quốc, nhân dân và chế độ, có trình độ năng lực tương đối toàn diện cả về chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh, cả về lịch sử Việt Nam, nắm chắc chủ trương đường lối, chính sách pháp luật của Việt Nam.

“Đại sứ phải là người có bản lĩnh chính trị vững vàng mới hoàn thành nhiệm vụ. Việc bổ sung quy định ngân sách nhà nước đảm bảo toàn bộ chi phí đi lại cho thành viên cơ quan đại diện, vợ hoặc chồng được cử đi cùng trong trường hợp cha đẻ (mẹ đẻ), cha (mẹ) của vợ hoặc chồng, vợ (chồng), con qua đời trong nhiệm kỳ công tác là cần thiết, không nên tính thiệt hơn” - Đại biểu Sùng Thìn Cò nhấn mạnh.

Tán thành với quan điểm của dự thảo Luật, đại biểu Vương Ngọc Hà (Hà Giang) cho rằng, nếu bổ nhiệm lần đầu, Đại sứ cần phải trong độ tuổi đủ để hoàn thành ít nhất một nhiệm kỳ công tác. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, không có nguồn để thực hiện mà do yêu cầu của công tác chính trị, đối ngoại và phù hợp thực tiễn về tuổi bổ nhiệm Đại sứ của nhiều nước trên thế giới thì cho phép kéo dài độ tuổi bổ nhiệm.  “Nếu không có cơ chế này thì thiệt trước hết là thiệt cho mối quan hệ của đất nước”, đại biểu Hà nói.

Nhiều ý kiến cũng tán thành với quan điểm của đại biểu Hà, đề nghị các trường hợp đặc biệt này có kinh nghiệm hoạt động đối ngoại lâu năm, có uy tín trong ngành ngoại giao, đủ sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ Đại sứ tại một số địa bàn chiến lược và trong lúc chưa có người thích hợp để tiến cử làm Đại sứ. Song, theo quan điểm của đại biểu Nguyễn Vinh Hà (Kon Tum) thì không nên quy định trường hợp đặc biệt như dự thảo Luật vì Đại sứ đặc mệnh toàn quyền là cán bộ, công chức, do đó phải tuân thủ quy định của Luật Cán bộ, công chức và Bộ luật Lao động về độ tuổi nghỉ hưu. Bổ nhiệm phải đủ 36 tháng để thực hiện nhiệm vụ.

“Nên theo luật, để mọi người được bổ nhiệm hợp lý, cứ cho đặc biệt, bộ này đặc biệt thì bộ khác cũng đặc biệt, kéo dài sẽ khó cho quyết công tác cán bộ”, đại biểu Nguyễn Vinh Hà nêu.