Không đánh đồng “giá rẻ nhất” với “tiết kiệm nhất”

ĐB Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM phân tích, rủi ro lớn nhất là dự thảo mở rộng nhiều căn cứ để chỉ định thầu, đặt hàng và lựa chọn trong trường hợp đặc biệt, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết khá nhiều nội dung có ảnh hưởng trực tiếp đến tính cạnh tranh.

ĐB Nguyễn Vũ Trung phát biểu thảo luận tại tổ, chiều 23/10. (Ảnh: QUANG PHÚC)

Liên quan tới vấn đề mua sắm công và y tế, theo ĐB Nguyễn Vũ Trung, dự thảo có nhiều tiến bộ, nhưng cần rà soát và hoàn chỉnh vì đơn giản hóa thủ tục phải đi đôi với rút ngắn thời gian thực tế, tránh quy trình báo giá cứng làm khó các cơ sở y tế khi mua vật tư cấp thiết hay sửa chữa nhỏ. Đồng thời, không đánh đồng “giá rẻ nhất” với “tiết kiệm nhất”, mà cần đánh giá tổng chi phí sở hữu bao gồm chi phí hóa chất, bảo trì và vật tư độc quyền.

ĐB Phạm Khánh Phong Lan phát biểu thảo luận tại tổ, chiều 23/10. (Ảnh: QUANG PHÚC)

Theo ĐB Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) lần này nếu xây dựng trên quan điểm chỉ để “chặn” tiêu cực, thì đấu thầu không phải là cách duy nhất để hạn chế tiêu cực, tham nhũng.

“Trong luật phải mở những đối tượng có thể miễn không cần đấu thầu. Cần cho thí điểm một số đơn vị không qua đấu thầu, sau đó đánh giá, tổng kết có tiết kiệm và giảm tiêu cực không. Nếu lựa chọn những đơn vị thí điểm thì nên chọn trong trang thiết bị y tế, thuốc, bởi vì đã bất cập trong nhiều năm”, ĐB Phạm Khánh Phong Lan nêu quan điểm.

Giảm chất lượng, đội vốn vì ưu tiên... giá thấp

Phát biểu thảo luận về dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhận xét, Luật Đấu thầu hiện hành có quy trình quá phức tạp, cứng nhắc, dẫn đến trì hoãn hàng loạt dự án đầu tư công. Việc ưu tiên tiêu chí giá thấp làm giảm chất lượng công trình, gây đội vốn và phải sửa chữa sớm.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu thảo luận tại tổ, chiều 23/10. (Ảnh: QUANG PHÚC)

Chủ tịch Quốc hội đề nghị việc sửa luật lần này cần phải phân cấp, phân quyền cho chủ đầu tư trong việc quyết định hình thức lựa chọn nhà thầu, kể cả chỉ định thầu. Đi kèm đó là cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình phải chặt chẽ; đồng thời phải quy định rõ nguyên tắc, khung hạn mức và điều kiện khi chủ đầu tư quyết định chỉ định thầu hoặc đàm phán cạnh tranh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, dù hình thức nào, chủ đầu tư đều phải chịu trách nhiệm chính.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cần bổ sung chế tài khi lạm dụng quyền và phân định rõ vướng mắc do luật hay do khâu tổ chức thực hiện, tránh việc thực hiện sai rồi đổ lỗi cho luật.

Về hình thức lựa chọn nhà thầu, nhất là chỉ định thầu và đàm phán cạnh tranh, theo Chủ tịch Quốc hội, cần hợp nhất chào hàng cạnh tranh và đấu thầu rộng rãi, mua sắm trực tiếp vào chỉ định thầu, đồng thời bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh. Bên cạnh đó, phải đưa hành vi chia nhỏ dự án để lách hạn mức chỉ định thầu vào danh mục hành vi bị cấm.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại phiên thảo luận tổ đại biểu Quốc hội, chiều 23/10. (Ảnh: QUANG PHÚC)

Phát biểu thảo luận tại tổ, Thủ tướng Lê Minh Hưng thông tin, một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay là ranh giới giữa việc áp dụng Luật Đấu thầu và pháp luật chuyên ngành khác, đặc biệt trong các lĩnh vực đặc thù như y tế, khoa học - công nghệ hay năng lượng. Để tránh lúng túng khi thực thi, dự thảo luật đã xác định rõ: những hoạt động đầu tư, mua sắm thông thường sẽ thực hiện theo Luật Đấu thầu, còn các hoạt động mang tính chuyên ngành sẽ áp dụng theo quy định của pháp luật chuyên ngành tương ứng.

Dự thảo cũng trao quyền, gắn liền với nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư trong toàn bộ quy trình quyết định đấu thầu, mua sắm, đảm bảo công khai, minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn vốn. Dự thảo còn chuẩn hóa danh mục các hành vi bị nghiêm cấm và có các quy định cụ thể trách nhiệm các bên cũng như thẩm quyền xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Các ĐB Quốc hội Đoàn ĐB Quốc hội TPHCM thảo luận tại tổ, chiều 23/10. (Ảnh: QUANG PHÚC)

Theo Thủ tướng, ĐB quan tâm rất nhiều về quy định để đảm bảo cạnh tranh, quy định về mua sắm tập trung, nhất là trong lĩnh vực y tế. Chính phủ sẽ chỉ đạo để tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, vì những vấn đề này liên quan đến ngân sách nhà nước, đến bảo hiểm y tế, các biện pháp khẩn cấp vì sức khỏe của nhân dân.

"Trong những trường hợp đó phải áp dụng những biện pháp nào sẽ được tiếp tục rà soát, hoàn thiện, kể cả nghiên cứu quy định về mua sắm trực tiếp cho các bệnh viện, các cơ sở y tế. Một số lĩnh vực đặc thù khác chúng ta cho phép mua sắm trực tiếp để tiết giảm khâu trung gian và tiết giảm chi phí", Thủ tướng nói.