Chiều 22/4, các đại biểu (ĐB) Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.

Dự thảo nghị quyết đề xuất thí điểm luật sư công tại 8 bộ và 10 địa phương từ tháng 10. Thảo luận về nội dung này, các ý kiến phát biểu đều nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết về thí điểm thực hiện chế định luật sư công. Đây là bước đi cần thiết để thể chế hóa chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực pháp lý của khu vực công trong bối cảnh các tranh chấp hành chính, dân sự, đầu tư, thương mại ngày càng phức tạp.

Theo dự thảo, luật sư công là một chủ thể có hai tư cách pháp lý: vừa là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước, vừa là người được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư, tham gia tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư và được cấp thẻ luật sư.

ĐB Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng). (Ảnh VIẾT CHUNG)

Theo ĐB Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng), điều còn thiếu là nguyên tắc xử lý khi nghĩa vụ công vụ và chuẩn mực nghề nghiệp luật sư phát sinh xung đột; chưa rõ trong trường hợp có ý kiến chỉ đạo hành chính nhưng khác với nhận định pháp lý độc lập của luật sư công thì xử lý theo nguyên tắc nào. Do đó, ĐB đề nghị bổ sung ngay trong nghị quyết nguyên tắc xử lý xung đột giữa hai hệ chuẩn này, đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể cơ chế phối hợp quản lý, thẩm quyền xử lý vi phạm và giới hạn trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan sử dụng luật sư công.

Về phạm vi công việc của luật sư công, ĐB Nguyễn Thị Việt Nga tán thành việc giao luật sư công thực hiện các công việc pháp lý trọng yếu như: tham gia tố tụng, tư vấn dự án, tham gia giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp. Bên cạnh đó, dự thảo quy định “các công việc có tính chất pháp lý khác”, theo ĐB Nguyễn Thị Việt Nga, quy định này quá rộng, có thể làm cho phạm vi nhiệm vụ của luật sư công bị mở ra không có giới hạn rõ ràng. Do đó, nên quy định theo hướng: trường hợp thấy cần thiết thì chỉ nên giao Chính phủ quy định chi tiết một số nhóm việc phát sinh, nhưng phải kèm tiêu chí cụ thể và bảo đảm không trùng lặp với pháp chế, thanh tra, trợ giúp pháp lý và các chức danh tư pháp khác.

Với chế độ bồi dưỡng theo vụ việc, ĐB đồng tình phải có chính sách đủ mạnh để thu hút và giữ chân người có năng lực. Nhưng theo ĐB, quy định bồi dưỡng vụ việc tính theo “1 buổi làm việc” bằng 0,5 lần mức lương cơ sở là còn khá cơ học. Theo lý giải của ĐB Nguyễn Thị Việt Nga, một vụ việc pháp lý không giống nhau về mức độ phức tạp, sức ép, trách nhiệm và giá trị bảo vệ lợi ích Nhà nước. Nếu chỉ tính theo buổi làm việc thì rất dễ bình quân hóa, khó phản ánh đúng tính chất của từng vụ việc. Do đó, ĐB đề nghị giao Chính phủ quy định khung bồi dưỡng theo nhóm vụ việc, có tiêu chí xác nhận rõ ràng, có trần chi trả và cơ chế kiểm soát, để vừa bảo đảm thu hút, vừa bảo đảm chặt chẽ về ngân sách.

ĐB Thạch Phước Bình (Vĩnh Long). (Ảnh VIẾT CHUNG)

ĐB Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) cho rằng, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, cần nghiên cứu bổ sung tiêu chuẩn về ngoại ngữ pháp lý đối với một số vị trí, đặc biệt là các luật sư công tham gia xử lý tranh chấp đầu tư thương mại quốc tế. Đây là điều kiện quan trọng để đảm bảo khả năng làm việc độc lập trong môi trường pháp lý quốc tế.

Bên cạnh đó, cần chú trọng hơn đến tiêu chí về năng lực thực tiễn và bản lĩnh nghề nghiệp. Luật sư công không chỉ là người nắm vững pháp luật mà còn phải có kỹ năng tranh tụng, tư duy phản biện và khả năng xử lý các tình huống phức tạp. Vì vậy, ĐB đề nghị bổ sung các tiêu chí đánh giá gắn với kinh nghiệm xử lý vụ việc thực tế để lựa chọn đúng người, đúng việc...

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trong phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề ĐB nêu cho biết, đây là vấn đề mới, chưa có tiền lệ, khó, Bộ Tư pháp sẽ phối hợp với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu ý kiến xác đáng của các ĐB.

Về phạm vi thí điểm, Bộ trưởng cho biết, việc lựa chọn 8 bộ và 10 địa phương đã được cân nhắc rất kỹ, mang tính đại diện cao. Về thời gian thực hiện thí điểm, Bộ trưởng cho biết, 2 năm là thời gian tương đối đủ để có thể đánh giá được hiệu quả của chế định này trong thực tế…