Sự kiện do Tổng Công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với các viện nghiên cứu, hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp và Báo Người Lao Động tổ chức sáng 4/5.
Tăng trưởng điện cho mục tiêu hai con số
Phác họa bức tranh kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (HIDS) nhấn mạnh vai trò đầu tàu và yêu cầu "điện phải đi trước" để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Theo mô phỏng của HIDS, GRDP giai đoạn 2026-2030 có thể đạt bình quân 10,2%, với công nghiệp-xây dựng và dịch vụ là trụ cột; kéo theo nhu cầu điện chuyển dịch sang công nghệ cao, logistics, hạ tầng số và kinh tế xanh.
"Điện là hạ tầng cốt lõi, thiếu điện sẽ kìm hãm tăng trưởng và thu hút nhà đầu tư nước ngoài (FDI)," ông An nhấn mạnh đồng thời lưu ý ngành điện đang gắn với cam kết chuyển đổi xanh, tham gia COP26.
Dự báo theo Quy hoạch điện VIII (Kế hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 được Thủ tướng phê duyệt) cho thấy cường độ điện trên tăng trưởng có xu hướng giảm, song nhu cầu tuyệt đối vẫn tăng, nhất là cho chuyển đổi số, sản xuất bán dẫn, điện hóa giao thông, trung tâm dữ liệu.
Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến tăng trưởng điện khoảng 3-5%/năm; cơ cấu tiêu thụ dịch vụ ở mức cao, mở rộng tự sản-tự tiêu và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.
"Nhu cầu mới sẽ đến từ công nghiệp công nghệ cao, dữ liệu và chuyển đổi xanh," ông An nhấn mạnh.
Từ yêu cầu bảo đảm nguồn cung cho tăng trưởng cao và mục tiêu phát thải thấp, HIDS đề xuất phát triển đồng bộ các nguồn như: điện mặt trời mái nhà, điện khí LNG, điện rác (sinh khối, điện gió và hệ thống lưu trữ (BESS).
Tuy nhiên, rủi ro vẫn hiện hữu khi thành phố phụ thuộc hơn 70% điện từ lưới quốc gia; nhiều trạm 110-220kV nội đô đã đầy tải; quỹ đất hạn chế, thủ tục đầu tư kéo dài, cơ chế giá và khung pháp lý cho điện mặt trời mái nhà, DPPA còn chưa hoàn thiện; thiếu nhân lực chất lượng cao cho lưới điện thông minh và tích hợp năng lượng tái tạo.
"Quan điểm là hạ tầng điện phải đi trước nhu cầu 3-5 năm, không để thiếu điện cản trở tăng trưởng; đa dạng hóa nguồn, ưu tiên năng lượng tái tạo, giảm phát thải theo mục tiêu Net Zero 2050; đồng thời thu hút tư nhân, FDI theo hình thức hợp tác công tư (PPP), cơ chế bán điện trực tiếp từ nhà sản xuất điện đến trực tiếp người tiêu dùng thông qua hệ thống truyền tải quốc gia (DPPA), còn Nhà nước tập trung quy hoạch và phát triển lưới," ông An khuyến nghị, kèm các giải pháp DSM, công trình xanh để giảm áp lực phụ tải.
Ở góc độ vận hành, ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh (EVNHCMC) cho biết ngành điện xây dựng kịch bản tăng trưởng điện khoảng 5% và nhiều phương án cung ứng cho mùa khô 2026. Công suất phụ tải cực đại dự báo 9.556 MW (tăng 4,8% so với 2025); kịch bản cao có thể đạt 10.059 MW (tăng 9,7%).
Ngành điện chủ động phương thức vận hành, kế hoạch sửa chữa-bảo dưỡng, điều chỉnh phụ tải khi nhu cầu tăng mạnh, đồng thời đẩy mạnh tiết kiệm điện theo Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.
Về cơ cấu tiêu thụ, khu vực công nghiệp-xây dựng tiếp tục là phụ tải chủ lực, chiếm khoảng 52,04% điện thương phẩm; nhu cầu từ khu công nghiệp, công nghệ cao, logistics, cảng biển, trung tâm dữ liệu và giao thông điện giữ vai trò chi phối.
"Để đáp ứng yêu cầu này, EVNHCMC tập trung đầu tư lưới 220kV, 110kV và lưới phân phối để tăng năng lực cấp điện, chống quá tải, nâng cao độ tin cậy; triển khai lưới điện thông minh, tự động hóa cho phép xử lý sự cố và chuyển tải trong khoảng 5 phút, hướng tới hoàn thiện toàn hệ thống vào năm 2027," ông Kiên nhấn mạnh.
Đối với nguy cơ thiếu điện, ông Kiên cho biết ngành điện đã xây dựng kịch bản dự phòng kể cả khi thiếu hụt nguồn 5-10% để phân bổ phụ tải hợp lý, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả từ phía khách hàng. Với chuẩn bị từ sớm và đồng bộ, EVNHCMC cam kết bảo đảm cung cấp điện an toàn, liên tục, ổn định, không để điện trở thành điểm nghẽn, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của Thành phố Hồ Chí Minh.
Nhân viên ngành điện Thành phố Hồ Chí Minh cải tạo lưới điện. (Ảnh: TTXVN)Không chỉ đủ mà phải "xanh"
Với mục tiêu tăng trưởng hai con số vào năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh đặt ra yêu cầu rất cao đối với hạ tầng năng lượng; trong đó, điện năng giữ vai trò then chốt. Thực tiễn cho thấy tăng trưởng kinh tế luôn đi kèm nhu cầu năng lượng lớn; song trong bối cảnh chuyển đổi xanh, "đủ điện" là chưa đủ, mà còn phải bảo đảm chất lượng cao và tỷ lệ điện sạch ngày càng lớn.
Ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (Hepza), cho biết khu vực công nghiệp tiếp tục là động lực chính cho tăng trưởng; trong đó, doanh nghiệp tại khu chế xuất, khu công nghiệp giữ vai trò chủ lực.
Thành phố đang chuyển hướng thu hút các ngành công nghệ cao, công nghệ số, phát triển khu công nghiệp theo mô hình xanh-sinh thái, kéo theo yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng điện.
"Nhiều doanh nghiệp công nghệ cao đòi hỏi nguồn điện ổn định gần như tuyệt đối; chỉ một gián đoạn ngắn cũng có thể gây thiệt hại hàng triệu USD," ông Hà nhấn mạnh.
Theo Hepza, nhu cầu điện trong thời gian tới sẽ gia tăng mạnh, đặc biệt từ các trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và các ngành công nghệ số. Một dự án trung tâm dữ liệu AI dự kiến đến năm 2030 có thể tiêu thụ khoảng 1.000 MW điện.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp lớn tại Khu chế xuất Tân Thuận hay lĩnh vực viễn thông cũng có nhu cầu phụ tải cao. Đáng chú ý, nhiều nhà đầu tư yêu cầu sử dụng điện tái tạo, điện có chứng nhận nguồn gốc. "Điện sạch không chỉ là xu hướng mà đã trở thành điều kiện đầu vào bắt buộc đối với kinh tế số," ông Hà nói.
Cùng quan điểm, Phó Giáo sư-Tiến sỹ Lê Quốc Cường, Phó Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh (SHTP), khẳng định điện là nền tảng cho phát triển công nghệ cao. Trong bối cảnh chuyển đổi số và "xanh hóa" nền kinh tế, yêu cầu về công suất lớn, độ ổn định và độ tin cậy cung cấp điện ngày càng khắt khe.
"Với các ngành vi mạch, AI hay trung tâm dữ liệu, nguồn điện phải ổn định về điện áp, tần số, có khả năng mở rộng gần như tức thời và luôn có dự phòng; nếu gián đoạn, thiệt hại là rất lớn," ông Cường nhấn mạnh.
Theo ông Cường, để nâng cao sức hấp dẫn đầu tư, cần ưu tiên ba trụ cột: phát triển hạ tầng năng lượng như lĩnh vực thiết yếu; xây dựng lưới điện thông minh và đẩy nhanh nguồn điện xanh, nhất là điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ. Đồng thời, cần có cơ chế giúp doanh nghiệp tiếp cận điện sạch có chứng nhận-yếu tố quan trọng cho xuất khẩu và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nhân viên ngành điện ứng dụng công nghệ quản lý địa bàn và người lao động trong quá trình cung cấp điện. (Ảnh: TTXVN)"Nếu dữ liệu là dòng chảy của kinh tế số, thì điện chính là ‘mạch máu’ của hệ sinh thái công nghệ cao," ông Cường ví von.
Ở góc độ doanh nghiệp, đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Điện tử Thông minh TCL Việt Nam cho biết đã chủ động triển khai các giải pháp tiết kiệm và tối ưu hóa sử dụng điện. Doanh nghiệp lắp đặt biến tần, tối ưu chiếu sáng, tận dụng ánh sáng tự nhiên, cải tiến thiết bị theo hướng hiệu suất cao; đồng thời đầu tư điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ để nâng cao tự chủ nguồn cung.
"Mục tiêu của chúng tôi là tiết kiệm tối thiểu 3% điện năng mỗi năm, đồng thời giảm áp lực lên hệ thống điện," đại diện doanh nghiệp cho hay.
Về định hướng chính sách, bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó Giám đốc Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh cho biết thành phố sẽ triển khai Chương trình hành động với 6 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm bảo đảm an ninh năng lượng; trong đó, xây dựng kịch bản cung ứng đến năm 2030, phát triển Trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia tích hợp khí-điện-lọc hóa dầu-năng lượng tái tạo, ưu tiên các dự án điện quy mô lớn, hiệu quả cao, thân thiện môi trường.
Thành phố cũng đẩy nhanh các dự án điện khí LNG như Hiệp Phước, Long Sơn, gắn với đầu tư đồng bộ lưới truyền tải-phân phối; phát triển hạ tầng nhập khẩu, lưu trữ và phân phối LNG. Đồng thời, thúc đẩy mạnh năng lượng tái tạo, khuyến khích tự sản-tự tiêu, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà; tăng cường sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả gắn với quản lý nhu cầu điện (DSM).
"Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn năng lượng xanh, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững," bà Ngọc khẳng định.
Với cách tiếp cận đồng bộ từ quy hoạch nguồn-lưới, cơ chế chính sách đến hành vi tiêu dùng điện, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước bảo đảm an ninh năng lượng theo hướng "đủ-sạch-tin cậy," tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.