Nhà đầu tư ngoại “rất quan tâm”

Ngày 26/1, Ban Quản lý Các khu chế xuất và công nghiệp TPHCM (HEPZA) đã trình UBND TPHCM về việc chấp thuận quyết định ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 89/2025/HĐND ngày 26/12/2025 của HĐND TPHCM quy định trình tự, thủ tục thành lập, mở rộng, điều chỉnh ranh giới khu FTZ TPHCM. Theo đó, HEPZA đề xuất nội dung quyết định của UBND TPHCM bao gồm quy định ban hành kế hoạch và phụ lục triển khai, quy định về hiệu lực thi hành, quy định về tổ chức thực hiện.

Ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng HEPZA, cho biết thêm, việc này nhằm đẩy nhanh tiến độ để sớm đưa FTZ Cái Mép Hạ trở thành mô hình tiên phong thí điểm với các thể chế vượt trội, môi trường đầu tư và thương mại tự do theo chuẩn quốc tế. FTZ được xem là động lực tăng trưởng mới, tạo nền tảng phát triển TPHCM thành trung tâm kinh tế biển trong khu vực Đông Nam Á, tạo không gian phát triển nhanh, bền vững, hội nhập cho vùng Đông Nam bộ và cả nước.

FTZ gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ và lấy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn làm trọng tâm và động lực phát triển. Là trung tâm logistics xanh, trong đó cảng trung chuyển hàng hóa quốc tế đóng vai trò đầu mối quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua gắn kết chặt chẽ giữa cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải và cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Đáng chú ý hơn, tại Diễn đàn Đầu tư kinh doanh vùng trung tâm kinh tế phía Nam gần đây, ông Nguyễn Hải Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), chia sẻ, các doanh nghiệp châu Âu quan tâm đặc biệt đến FTZ. Ngay từ thời điểm Việt Nam và EU ký hiệp định thương mại tự do, các nhà đầu tư đã quan tâm, xem Việt Nam như một trung tâm logistics trung chuyển và phân phối hàng hóa đến các nước Đông Nam Á.

Tuy nhiên, thời điểm đó còn nhiều vướng mắc liên quan đến khung pháp lý cho doanh nghiệp nước ngoài, khái niệm về FTZ chưa rõ nét. Hiện nay, khung khổ pháp lý cho FTZ đã hình thành, nên doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam kỳ vọng các cơ quan chức năng sẽ sớm hoàn thiện những danh mục “được làm”, “không được làm” và những ưu đãi cụ thể hơn.

Cảng nước sâu SSIT, nằm sau cảng là khu vực dự kiến xây dựng Khu Thương mại tự do Cái Mép Hạ

Đẩy mạnh kết nối liên vùng cho FTZ

Bàn về giải pháp đột phá để FTZ TPHCM có thể cạnh tranh và thu hút các nhà đầu tư nước ngoài, chuyên gia kinh tế - TS Nguyễn Trí Hiếu đề nghị, pháp luật trong FTZ TPHCM nên tương thích với thông lệ quốc tế; các điều kiện về thuế, hải quan, luân chuyển tiền tệ cần thông thoáng. Cơ sở hạ tầng, giao thông kết nối giữa FTZ Cái Mép Hạ đến cảng hàng không cũng như kết nối đến các trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ phải thuận tiện cả bằng đường bộ và đường sắt thì FTZ mới có thể phát triển được.

Theo TS Huỳnh Thanh Điền, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, trong bối cảnh “thương chiến” về thuế giữa các quốc gia, Việt Nam nổi lên như một điểm đến được lựa chọn. Trong đó, nhiều tập đoàn đa quốc gia có thể chọn TPHCM làm nơi đặt những phân khúc giá trị cao trong sản xuất và là nơi trung chuyển hàng hóa. Việc hình thành FTZ với những ưu đãi giảm thuế, phát triển từng dịch vụ phụ trợ, nhất là khi kết nối tốt hạ tầng giữa TPHCM và các tỉnh lân cận, sẽ tăng sức thu hút đầu tư từ các nhà đầu tư nước ngoài.

Việc phát triển FTZ hiện nay còn được đặt trong bối cảnh kết hợp cùng VIFC- HCMC khi một bên được xem là “chợ hàng hóa”, một bên là “chợ vốn”. Giải thích sâu hơn về mối quan hệ giữa FTZ TPHCM và VIFC-HCMC, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan Điều hành VIFC-HCMC, phân tích, mâu thuẫn hiện nay là một số cụm cảng như Cái Mép - Thị Vải có lưu lượng hàng hóa thuộc tốp đầu thế giới, nhưng khoảng 70%-80% giao dịch tài chính ở cảng này lại thực hiện ở Singapore! Lý do, tại Singapore, dòng vốn lưu chuyển tự do thông thoáng hơn so với những quy định của Việt Nam. Do đó, khi Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam ra đời, dòng vốn luân chuyển tự do của chúng ta có thể tương tự như Singapore.

Lúc này, việc đẩy mạnh liên kết giữa FTZ TPHCM và VIFC-HCMC sẽ thu hút giao dịch tài chính đặc biệt lớn từ các cảng biển Việt Nam, đem lại nguồn lợi không hề nhỏ. Hiện đang có đề xuất việc luân chuyển tiền tệ trong FTZ theo quy chế của VIFC-HCMC, khi trung tâm này sẽ giữ vai trò chiến lược về tài chính, giao dịch trong FTZ. Sự kết nối này sẽ giúp hàng hóa lưu chuyển nhanh hơn, hiệu quả hơn, cắt giảm chi phí cho doanh nghiệp, tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Khu FTZ Cái Mép Hạ có quy mô 3.808ha. FTZ gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ theo hướng hiện đại, sẽ có 3 lớp chức năng tạo nên hệ sinh thái bao gồm: đầu mối giao thông vận tải (cảng biển, cảng thủy nội địa, ga đường sắt); kho bãi logistics và công nghiệp - đô thị - dịch vụ.