Cơ sở vật chất xuống cấp, lạc hậu

Nhà hát Nghệ thuật Phương Nam được thành lập vào cuối năm 2013 trên cơ sở sáp nhập Đoàn Xiếc và Đoàn Múa rối TPHCM - được giao quản lý một số thiết chế văn hóa nhưng đều trong trình trạng xuống cấp, không thể sử dụng phục vụ biểu diễn. Rạp Lệ Thanh B (Quận 5) là nơi hoạt động của Đoàn Xiếc TPHCM từ năm 1986. Đến năm 1995, rạp xuống cấp nghiêm trọng và không thể dùng làm nơi biểu diễn hay trụ sở hoạt động. Trụ sở chính của Nhà hát Nghệ thuật Phương Nam hiện nay là rạp Nhân Dân (hay rạp Hào Huê) cũng rất cũ kỹ, phần thiết kế bên trong rạp không còn phù hợp để biểu diễn.

Hoạt động biểu diễn của Đoàn Xiếc chủ yếu tại rạp bạt di động thu hút khá đông khán giả thưởng thức khi được đặt tại Công viên 23/9 (Quận 1). Từ năm 2011, rạp di dời về công viên Gia Định (quận Gò Vấp), xa khu vực trung tâm, lượng khán giả giảm hẳn. Trải qua 23 năm hoạt động, rạp và các trang thiết bị đều trong tình trạng cũ kỹ, xuống cấp. Nhà hát cũng đã đề xuất được đầu tư trang bị rạp bạt mới nhằm đảm bảo an toàn cho diễn viên, khán giả, nâng cao chất lượng tiết mục biểu diễn phục vụ khán giả, phần lớn là các em thiếu nhi.

Từ năm 2010, khi rạp Măng Non (Quận 1) được trả lại cho dự án xây dựng trung tâm thương mại, Đoàn Múa rối gần như không còn điểm diễn cố định, chủ yếu diễn hợp đồng cho các trường học, công ty hoặc thuê mướn mặt bằng biểu diễn. Đến tháng 7/2017, được sự hỗ trợ của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, Múa rối tạm “an cư” tại Trung tâm Nghệ thuật Cải lương Hưng Đạo với các suất diễn vào sáng thứ Bảy và Chủ nhật hàng tuần. “Nhưng đấy cũng chỉ là thuê mặt bằng giá rẻ. Phải thuê mướn địa điểm biểu diễn nên doanh thu chúng tôi không đủ bù chi”, Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Phương Nam Nguyễn Đức Thế cho biết.

Trong khi đó, dự án Nhà hát biểu diễn đa năng ở Phú Thọ, Quận 11 vẫn là niềm mong mỏi của giới làm nghề khi hứa hẹn là Nhà hát quy mô tầm cỡ Đông Nam Á. Qua 16 năm kể từ khi được UBND TPHCM giao đất, đến nay, dự án đã được UBND TPHCM thẩm định và trình Thủ tướng chờ phê duyệt.

Tăng cường liên kết các thiết chế văn hóa cơ sở

Chia sẻ với những khó khăn của Nhà hát Nghệ thuật Phương Nam, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND TPHCM Thi Thị Tuyết Nhung gợi ý: Nhà hát có thể liên kết với các thiết chế văn hóa ở cơ sở, cụ thể là các nhà thiếu nhi quận huyện, để tổ chức biểu diễn xiếc, rối phục vụ thiếu nhi. “Các nhà thiếu nhi quận huyện được đầu tư xây dựng khang trang, hiện đại, sân khấu đầy đủ trang thiết bị nhưng có nơi vẫn chưa được sử dụng nhiều. Chúng ta không nhất thiết phải xây thêm nhà hát mà tăng cường liên kết với nhau nhằm khai thác hết công năng các thiết chế văn hóa, tránh gây lãng phí”, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND TPHCM Thi Thị Tuyết Nhung đề xuất. Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND TPHCM Thi Thị Tuyết Nhung cũng đề nghị Nhà hát hợp tác, xã hội hóa với Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh xây dựng sân khấu Múa rối nước phục vụ du khách thay vì chờ ngân sách.

Đại diện Sở Du lịch TP góp ý về việc tạo thêm nguồn thu cho Nhà hát thông qua việc kết nối với các doanh nghiệp lữ hành phục vụ khách du lịch. Trước hết, Nhà hát Nghệ thuật Phương Nam phải xây dựng được những sản phẩm biểu diễn đặc thù riêng phục vụ cho du lịch, trong đó nêu bật được đặc trưng của nghệ thuật xiếc, rối của đơn vị mình; kèm theo những chính sách ưu đãi hợp lý cho doanh nghiệp để thu hút liên kết hợp tác.

Phó trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND TPHCM Nguyễn Hồng Hà đề nghị Nhà hát cần chủ động hơn, đa dạng hơn phương thức tiếp cận công chúng (hợp tác với trường học, các trung tâm văn hóa…); xem xét lại cơ sở vật chất rạp Lệ Thanh B và rạp Nhân Dân để sửa chữa và khai thác; quan tâm đầu tư cho công tác đào tạo thế hệ kế thừa và kiến nghị cụ thể những chính sách, đãi ngộ cần có cho diễn viên xiếc, rối…