Từ Bến Nhà Rồng vùng Khánh Hội lịch sử, cách đây 93 năm, Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước. Các chiến sĩ cách mạng cũng đã từng đến, cư ngụ và hoạt động trên mảnh đất cảng Khánh Hội, Tân Hội xưa như: Lý Tự Trọng, Tôn Đức Thắng, Phạm Văn Đồng, Lê Văn Lương, Hoàng Quốc Việt, Lê Quang Sung, Châu Văn Liêm; là nơi tiếp nhận từ nước ngoài và phân phối tài liệu, truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin đi khắp cả nước.
Quận 4 nằm sát trung tâm thành phố, nơi có hàng ngàn cơ sở sản xuất kinh doanh, hệ thống cảng biển của các bộ, ngành trung ương nằm trong địa bàn. Đất đai hẹp, nhưng tỷ lệ dân số vào loại cao nhất nhì TP, cùng những điều kiện lịch sử để lại đã có nhiều tiếng tăm là “vùng đất dữ” từ trước giải phóng. Để tạo chuyển biến địa bàn toàn quận, Đảng bộ quận 4 đề ra 5 mục tiêu để phá thế cô lập của một quận nghèo từ trước giải phóng, đó là biến một quận nghèo thành quận khá và giàu theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa; có kiến thiết đô thị hoàn chỉnh; có trình độ dân trí khá, có nếp sống văn minh...
Ở một phường trung tâm của quận, có nhiều hẻm nhỏ như phường 15 với gần 12.500 dân, trong đó có phần phân nửa số dân là bà con lao động nặng nhọc ở các bến cảng và sống buôn bán, dịch vụ nhỏ. Sau giải phóng, nhiều khu phố trong phường vẫn tối tăm, các hẻm phố vẫn chật chội, mất vệ sinh. Cuộc sống các hộ dân vẫn thiếu trước hụt sau, cộng với nhiều loại tệ nạn xã hội ở khu vực các hẻm phố, dẫn đến tình trạng mất trật tự trị an khá bức xúc nhiều năm liền.
Trước tình hình đó, Đảng bộ phường, sau nhiều lần điều tra, nghiên cứu và thống nhất trong các chi bộ, đã chọn mục tiêu trước mắt là tìm mọi cách ổn định an ninh, trật tự trên địa bàn, giải quyết vấn đề tệ nạn xã hội, bên cạnh mục tiêu lâu dài là xóa đói giảm nghèo, tìm việc làm cho những người lao động. Cùng với các giải pháp giúp đỡ hộ nghèo, năm qua, công tác chỉ đạo thực hiện 3 giảm, nhất là giảm tội phạm và ma túy được chỉ đạo tập trung và thường xuyên. Qua quản lý nắm địa bàn, phường đã phân công các thành viên theo dõi để cảm hóa giáo dục đối tượng và có nhận xét theo dõi hàng tháng. Số đối tượng nghiện ngập ma túy là con em các hộ nghèo được giáo dục, giúp đỡ cảm hóa gần 70 đối tượng.
Để thực hiện chương trình chỉnh trang, kiến thiết đô thị của quận 4, xóa dần những con hẻm chật hẹp lầy lội, Đảng bộ và UBND quận đã bàn bạc, tháo gỡ nhiều lần với các phường. Tổng mức đầu tư các chương trình, chỉnh trang, kiến thiết đô thị trên địa bàn quận từ năm 2001 – 2003 là 797,91 tỷ đồng, trong đó kinh phí đền bù giải tỏa là 325,83 tỷ đồng (chiếm trên 46,69%). Với một kinh phí đền bù giải tỏa lớn như thế, nếu lãnh đạo từ quận về các phường, các khu phố, tổ dân phố không thống nhất tập trung và đáp ứng đúng nguyện vọng của bà con thì sẽ khó hoàn thành được việc giải phóng mặt bằng cho xây dựng. Cũng chính nhờ sự thống nhất đó mà rất nhiều hộ dân - dù rất đau lòng khi nhà, đất của mình bị giải tỏa - vẫn nghiêm túc chấp hành việc giải phóng mặt bằng, góp phần cho ra đời những con đường sạch sẽ hơn, các khu nhà to hơn, quang đãng hơn cho cả khu phố, cả phường và cho cả bộ mặt của quận và thành phố. Những khu phố của các phường 3, 6, 8, 9... bây giờ đã hết thời ổ chuột cống rãnh hôi thối như trước, thay vào đó là các khu nhà cao ráo, sạch sẽ, ổn định cho nhân dân đến định cư.
Hướng tới, Đảng bộ quận 4 tiếp tục chỉ đạo phối hợp tham gia với các ngành của TP xây dựng tiếp các dự án lớn: cầu Tân Thuận 2, nút giao thông cầu Kênh Tẻ, nút giao thông cầu Ông Lãnh, cầu Khánh Hội, nhánh rẽ đường Nguyễn Văn Cừ và hoàn thành các công trình xây dựng đường ở phường 15, phường 1, xung quanh Trường THCS phường 3; xây dựng xong các trụ sở, khẩn trương hoàn thành cao ốc văn phòng trên đường Hoàng Diệu vào dịp 30-4, khu TDTT, công viên Khánh Hội, trung tâm văn hóa, khu sinh hoạt thanh thiếu niên và cải tạo rạch Cầu Dừa, chuẩn bị các điều kiện để phối hợp với cảng Sài Gòn tổ chức các hoạt động thương mại – dịch vụ khi cảng du lịch và tàu khách được hình thành trên địa bàn rộng 66ha của quận.
TS. TRƯƠNG MINH NHỰT