Thành công của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp giờ đây không chỉ nằm ở những bảng thống kê cơ học về việc giảm được bao nhiêu đầu mối hay cắt bớt được bao nhiêu biên chế. Đã đến lúc phải giải mã những điểm nghẽn và thổi bùng "ngọn lửa" sáng tạo từ cơ sở, để cỗ máy quản trị vận hành ngày càng hiệu quả, đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới của dân tộc.

Những sáng kiến "giải vây" và chia lửa cùng tuyến đầu

Đứng trước khối lượng công việc khổng lồ đổ dồn xuống, hệ thống chính quyền cơ sở đã thắp lên những tia sáng của sự đổi mới, đảm bảo không gián đoạn giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Từ Bắc vào Nam, những mô hình sáng tạo đã nảy nở, tự "giải vây" cho bộ máy và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Tại Thủ đô Hà Nội, thay vì cải cách dàn trải, Thành phố đã chọn đúng "huyệt đạo" khi tập trung tái cấu trúc 25 thủ tục trọng điểm, vốn chiếm tới 81% tổng lưu lượng hồ sơ, giúp giảm thiểu ách tắc ngay từ thượng nguồn.

Đặc biệt, phường Tây Hồ nổi lên như một điểm sáng rực rỡ. Nhận thấy áp lực dồn ứ tại bộ phận một cửa khi sáp nhập địa giới, phường đã sáng tạo ra mô hình "Điểm phục vụ hành chính công lưu động". Các tổ công tác cắm chốt trực tiếp tại nhà văn hóa tổ dân phố để hướng dẫn và trả kết quả tại chỗ, giúp giảm tải tới 30% áp lực tại trụ sở. Cùng với đó là mô hình "Tổ chuyển đổi số cộng đồng" hoạt động theo hình thức “bình dân học vụ số”, đi từng ngõ, gõ từng nhà để dạy người cao tuổi dùng ứng dụng iHanoi, biến chính người dân thành "cánh tay nối dài" của chính quyền.

Cán bộ phường hướng dẫn người dân nộp hồ sơ trực tuyến. (Ảnh: Phan Sáu/TTXVN)

Tại xã Quang Minh (Hà Nội), "ánh sáng" của sự chủ động được thể hiện qua việc quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn. Không đùn đẩy lên cấp trên, Đảng ủy xã đã chủ động giải quyết dứt điểm "món nợ" đất dịch vụ tồn tại gần 20 năm, bốc thăm giao đất cho hàng trăm hộ dân, khôi phục trọn vẹn niềm tin của nhân dân.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Phường Thủ Đức - một "siêu phường" với hơn 120.000 dân - đã đổi mới tư duy quản lý địa giới hành chính chật hẹp bằng việc tiên phong triển khai “Thủ tục hành chính phi địa giới”. Đột phá hơn, phường đưa robot trí tuệ nhân tạo vào Trung tâm Phục vụ Hành chính công để trực tiếp tương tác, hướng dẫn người dân, làm thay đổi hoàn toàn diện mạo cơ quan công quyền. Để giảm thiểu tranh kiện pháp lý, phường còn mở "Điểm tư vấn pháp luật miễn phí" ngay tại sảnh chờ, trực tiếp gỡ vướng cho dân về đất đai, hộ tịch.

Tại các tỉnh Thái Nguyên và Bắc Ninh, để "giải cứu" doanh nghiệp khỏi thủ tục rườm rà, chính quyền đã sáng tạo ra các chiến dịch “Ngày Thứ Sáu nhanh”, “Ngày Chủ nhật vì dân”, và thiết lập cơ chế “Luồng xanh 24 giờ”, “Luồng xanh 60%” áp dụng ưu tiên thời gian xét duyệt hồ sơ nhanh cho các dự án đầu tư trọng điểm, giúp giảm khoảng 30% chi phí tuân thủ của doanh nghiệp.

Bắc Ninh còn huy động hơn 11.600 lượt tình nguyện viên trực tiếp "cắm chốt" tại cơ sở để kích hoạt tài khoản VNeID cho dân, gánh vác một phần áp lực hướng dẫn thủ công cho công chức xã.

Tại đặc khu biển đảo Thổ Châu (An Giang), nơi nguồn lực vô cùng hạn hẹp, chính quyền đã sáng tạo mượn sức từ phong trào “Tết Quân-Dân”, huy động lực lượng vũ trang hỗ trợ xây nhà đại đoàn kết, giải quyết bài toán an sinh mà không làm kiệt quệ ngân sách địa phương.

Những sáng kiến ấy chứng minh cho một thực tế là khi bị dồn vào thế khó, nếu được cởi trói về tư duy, sức sáng tạo của cơ sở sẽ được phát huy tối đa.

Thúc đẩy "trợ lý số" để giảm tải cho công chức, cán bộ

Đồng hành với đội ngũ cán bộ trong hành trình vận hành chính quyền địa phương hai cấp không thể không nhắc đến yếu tố hạ tầng số. Nghị quyết Đại hội XIV đã khẳng định, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) phải được coi là "lực lượng sản xuất mới."

Trong khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Tỉnh ủy Quảng Ninh đã đúc kết: "Chuyển đổi số không còn là công cụ hỗ trợ hành chính đơn thuần, mà là hạ tầng vận hành của bộ máy" và phải dũng cảm đập bỏ những "ốc đảo dữ liệu" cát cứ giữa các bộ ngành. Phải đưa Trí tuệ nhân tạo (AI) vào phục vụ công vụ, biến AI thành những "trợ lý số" đắc lực giúp tự động hóa quy trình rà quét, phân loại hồ sơ, cảnh báo rủi ro, qua đó giải phóng sức lao động thủ công của cán bộ cấp xã.

Chỉ khi nào người cán bộ không còn bị chôn vùi trong những báo cáo giấy tờ, chỉ cần nhấp chuột là bức tranh dữ liệu dân cư, đất đai hiện lên minh bạch "thời gian thực" (real-time), thì khi đó nghịch lý "giảm cấp hành chính nhưng tăng áp lực cục bộ" mới bị triệt tiêu hoàn toàn.

Hạ tầng số, hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu dùng chung đang tiếp tục được hoàn thiện để giảm tải áp lực lên đội ngũ cán bộ, (Ảnh: PV/Vietnam+)

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Văn Chiến cũng cho rằng trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ hoạt động hành chính mà phải trở thành nền tảng của phương thức quản trị hiện đại. Do đó, cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu dùng chung; thúc đẩy kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa Trung ương và địa phương, cũng như giữa các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nước. Đẩy mạnh số hóa hồ sơ, tài liệu và tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính là điều cần thiết.

Ngoài ra, lãnh đạo Bộ Nội vụ nhấn mạnh cần nâng cao chất lượng dữ liệu theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung,” từng bước chuyển từ phương thức quản lý dựa trên hồ sơ, giấy tờ sang quản trị dựa trên dữ liệu và bằng chứng. Điều này sẽ nâng cao năng lực dự báo, giám sát, điều hành và ra quyết định của chính quyền địa phương, tạo điều kiện quan trọng để xây dựng chính quyền số, phát triển các dịch vụ công hiện đại, nâng cao tính minh bạch, giảm chi phí quản lý và cải thiện chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Bộ Nội vụ cũng cho rằng rằng hiệu lực và hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ phụ thuộc vào thiết kế thể chế mà còn vào năng lực quản trị của bộ máy và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức. Do đó, cần tiếp tục rà soát và hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng cấp chính quyền theo hướng tinh gọn, rõ trách nhiệm, giảm bớt tầng nấc trung gian và nâng cao tính chủ động trong quản lý, điều hành.

(Ảnh: PV/Vietnam+)

Đồng thời, hoàn thiện vị trí việc làm và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức phù hợp với quy mô dân số, đặc điểm địa bàn và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện mới.

Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã đặt ra mục tiêu phấn đấu đạt mức tăng trưởng GDP hàng năm ở mức "hai con số". Mục tiêu này sẽ không thể được gánh vác bởi một cỗ máy hành chính rườm rà, nặng về "tiền kiểm" và cơ chế xin-cho mà đòi hỏi một cấu trúc quản trị mạng lưới linh hoạt, tương tác hai chiều, đưa chính quyền về sát với sinh kế của Nhân dân.

Trong bối cảnh đó, vượt qua những lúng túng ban đầu, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang không ngừng phát triển dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự dũng cảm tháo gỡ thể chế, cùng với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Đặc biệt, “ngọn lửa” sáng tạo từ các cấp cơ sở đã góp phần quan trọng trong việc kiến tạo động lực cho xã hội phát triển.

Hồng Kiều (Theo Vietnamplus)

Link gốc: https://www.vietnamplus.vn/go-diem-nghen-tao-suc-bat-moi-cho-chinh-quyen-dia-phuong-hai-cap-post1121347.vnp

Bài 1: Bình minh của nền quản trị hiện đại: Trao quyền kiến tạo, gặt hái niềm tin

Bài 2: Những điểm nghẽn lộ diện sau một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp