Công nghệ đốt chất thải thành điện có nhiều ưu điểm

Tại hội nghị, các ý kiến cho rằng, trong bối cảnh lượng rác thải của TPHCM ngày càng tăng và phương pháp chủ yếu để xử lý chất thải rắn vẫn là chôn lấp như hiện nay gây lãng phí tài nguyên đất, tài nguyên rác mà còn gây ảnh hưởng xấu đến môi trường nước mặt, nước ngầm, đất và không khí ở khu vực bãi rác. Do đó, TPHCM kêu gọi đầu tư xử lý rác bằng công nghệ đốt rác - phát điện là rất cần thiết.

PGS.TS Phùng Chí Sỹ, Trung tâm Công nghệ Môi trường thuộc Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam cho rằng: Hiện nay trên thế giới công nghệ đốt chất thải đã ngày càng được áp dụng rộng rãi do có một số ưu điểm nổi bật so với các công nghệ khác như có thể giảm được 90% - 95% thể tích và khối lượng chất thải, có thể tận dụng nhiệt, tiết kiệm được diện tích so với biện pháp chôn lấp, giảm thiểu ô nhiễm nước, mùi hôi, giảm phát thải khí nhà kính so với biện pháp chôn lấp… Tại Việt Nam, vấn đề đốt chất thải cũng đang được quan tâm do khối lượng chất thải rắn công nghiệp, chất thải nguy hại, chất thải sinh hoạt ngày càng gia tăng. Đốt rác phát điện sẽ trở thành xu thế mới tại Việt Nam.

PGS.TS Phùng Chí Sỹ cũng cho hay: Do quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa xảy ra với tốc độ cao, khối lượng chất thải phát sinh ngày càng nhiều thì chất thải rắn một mặt đang tạo áp lực rất lớn đối với môi trường và sự phát triển kinh tế - xã hội, mặt khác chất thải rắn lại là nguồn tài nguyên tái tạo đem lại lợi ích kinh tế to lớn. Việc khai thác để biến chất thải rắn trở thành nguồn tài nguyên quý giá cũng trở thành bộ phận cấu thành quan trọng của ngành công nghiệp môi trường Việt Nam, phù hợp với chiến lược quản lý tổng hợp chất thải rắn được Chính phủ ban hành. Tuy nhiên, do chi phí đầu tư công nghệ đốt chất thải rắn phát điện quá cao nên để công nghệ đốt chất thải phát điện được triển khai thực tế, Chính phủ cần ban hành nhiều chính sách đồng bộ bao gồm: Phí xử lý chất thải rắn, giá điện, các chính sách ưu đãi về đất đai, các chính sách ưu đãi về phí, thuế… nhằm thu hút nguồn vốn xã hội hóa đầu tư vào lĩnh vực đốt chất thải phát điện.

Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường TP Nguyễn Toàn Thắng cho biết: Căn cứ chương trình giảm ô nhiễm môi trường của TP, HĐND TP đã ban hành Nghị quyết 03/NQ - HĐND ngày 11/6/2017 đặt chỉ tiêu tỷ lệ chôn lấp giảm còn 50% và đến năm 2025 chỉ còn áp dụng 20% công nghệ chôn lấp. Do đó, UBND TP đã và đang khẩn trương làm việc với các đơn vị xử lý chất thải đang hoạt động để thực hiện cải tạo, nâng cấp thiết bị máy móc của các nhà máy xử lý chất thải hiện hữu, bổ sung dây chuyền công nghệ xử lý tiên tiến tại các đơn vị xử lý chất thải đang hoạt động kết hợp nâng hiệu suất xử lý nhằm giảm tỷ lệ chất thải chôn lấp trong thời gian tới (loại hình công nghệ chuyển đổi đốt - phát điện, khí hóa lỏng CNG…).

Nhiều chính sách hỗ trợ nhà đầu tư

Cũng theo Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM Nguyễn Toàn Thắng, hiện nay TPHCM có một số chính sách ưu đãi đối với nhà đầu tư tham gia xử lý chất thải như chính sách về miễn, giảm tiền thuê đất; chính sách về hỗ trợ giá mua, bán điện với các dự án phát điện đốt chất thải rắn trực tiếp là 2.114 đồng/kWh, với các dự án phát điện đốt khí thu hồi từ bãi chôn lấp chất thải rắn là 1.532 đồng/kWh. Chính sách về nguồn vốn, với các dự án đầu tư thuộc chương trình kích cầu của TP thì nhà đầu tư thực hiện đầu tư dự án thu gom, xử lý, tái chế, tái sử dụng chất thải tập trung (dự án đặc biệt ưu đãi đầu tư) bằng hình thức xã hội hóa sẽ được ngân sách TP hỗ trợ toàn bộ lãi vay (đối với nhà đầu tư trong nước thực hiện dự án xử lý chất thải rắn sinh hoạt tập trung). Chính sách về thuế, với thuế nhập khẩu được miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định cho dự án; thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu phục vụ sản xuất của dự án là nguyên liệu, vật tư, bán thành phẩm trong nước chưa sản xuất được; với thuế thu nhập doanh nghiệp, được thực hiện như đối với dự án thuộc lĩnh vực ưu đãi đầu tư theo quy định của pháp luật hiện hành về thuế.

Tại hội nghị, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Thành Phong cho biết: Bên cạnh chú trọng phát triển kinh tế, hiện nay toàn bộ hệ thống chính quyền TP cũng đặc biệt quan tâm, khẩn trương giải quyết bài toán đảm bảo vệ sinh môi trường TP và một trong những công tác đó là nâng cao chất lượng rác thải đô thị. Qua ý kiến của các chuyên gia, doanh nghiệp tại hội nghị, Chủ tịch UBND TP Nguyễn Thành Phong cho hay: TP sẵn sàng đón nhận, ủng hộ các ý tưởng của các nhà đầu tư trên cơ sở phù hợp tình hình, đặc điểm của TP. Sau hội nghị, UBND TP sẽ nhanh chóng chỉ đạo quyết liệt, chuẩn bị đầy đủ các thủ tục kêu gọi đầu tư, thông báo và công bố các quy trình, tiêu chuẩn xét chọn dự án, các chính sách ưu đãi, chương trình kích cầu, hỗ trợ các nhà đầu tư… TP sẽ giao cho các sở, ngành chức năng hướng dẫn, hỗ trợ các nhà đầu tư đăng ký thực hiện các thủ tục liên quan đến dự án đầu tư đã được đề xuất.

Chủ tịch UBND TP Nguyễn Thành Phong cũng đề nghị các nhà máy xử lý rác thải đang hoạt động khẩn trương đẩy nhanh tiến độ cải tạo, nâng cấp đổi mới công nghệ. Đối với đề xuất của các nhà đầu tư mới, cũng cần tiếp tục nghiên cứu kỹ một số đặc điểm về tính chất, thành phần của rác thải TP, điều kiện địa chất… và đề xuất cho TP những nhà máy xử lý rác hiện đại, đạt tiêu chuẩn như mong muốn.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh: Theo chỉ đạo của Thành ủy, Nghị quyết của HĐND TP đã yêu cầu thay đổi công nghệ, thay đổi cơ cấu xử lý rác của TP chuyển từ chôn lấp là chính và phấn đấu đến năm 2025 có ít nhất 80% lượng rác thải được xử lý thành năng lượng chứ không chôn lấp như hiện nay.

Theo Bí thư Thành ủy TP Nguyễn Thiện Nhân, trong điều kiện nguồn ngân sách hạn hẹp, có nhiều lĩnh vực nhà nước không cần đầu tư mà nhà nước chỉ cần trả phí dịch vụ cho doanh nghiệp tham gia việc xã hội hóa đầu tư. TP sẽ dành đủ thời gian để các nhà đầu tư nghiên cứu cùng TP xây dựng dự án đầu tư. Sau đó, TP sẽ công bố hồ sơ mời gọi thầu và nhận kết quả thầu. Do đó, TP mong các doanh nghiệp quan tâm đến vấn đề công nghệ không chỉ xử lý rác tăng thêm mà dùng để xử lý lượng rác chôn lấp lâu nay của TP.

“TP cũng mong các tỉnh, thành liên kết, phối hợp tiếp cận các nhà đầu tư thực hiện dự án xử lý rác tốt nhất để bảo đảm môi trường chung cho sự phát  triển chung bền vững” - Bí thư Thành ủy TP Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh.